Pokaż treść!Nim znów ucieknę, nic nie mając zgoła. Powstał prawdopodobnie ok. 1857. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 1, s. 238.

Wiersz zawarty w liście Norwida z 1857 roku do Józefa Bohdana Zaleskiego. Wyraz niesmaku poety jako obserwatora polskiego życia społecznego i obyczajowego na emigracji.


Pokaż treść! Od rezultatów mylnego zamętu… Datowany 1860. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 38.

Krytyka emigracyjnego chaosu ideowego, poza którym ukrywa się, zdaniem Norwida, atrofia uczuć religijnych.


Pokaż treść!Nota z 9 paragrafów. Datowana 1863; Dostojnemu hrabiemu, Szanownemu Generałowi i Łaskawemu Panu Dobrodziejowi Władysławowi Zamoyskiemu w dalszym ciągu 9 zaspokojonych zapytań, appendix. Datowany 1863. Z autografu w archiwum Zamoyskich w Paryżu ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie, t. 2, Lwów 1909, s. 161–175.

Wbrew krzywdzącym posądzeniom o estetyzm i elitaryzm, Norwid był twórcą czynnie zaangażowanym w życie społeczne i narodowe. Wyraźnie odróżniał dwa wymienione wymiary polskości, twierdząc, że Polacy są wielkim narodem i słabym społeczeństwem. Był zwolennikiem sztuki pojmowanej jako „żywy organ społeczny”, zaangażowanej w bieżące wydarzenia i problemy. Nota z dziewięciu paragrafów to jeden z kilku memoriałów rozesłanych przez Norwida wśród działaczy politycznych, którzy wyemigrowali do Paryża po 1863 roku. Punkt 2 Appendixu odnosi się do bohaterskiego wystąpienia emira Abd-el-Kadera w lipcu 1860 roku w obronie chrześcijan mordowanych w Damaszku. Międzynarodowy kongres wymieniony w punkcie 5 to inicjatywa cesarza Napoleona III z listopada 1863, zbojkotowana przez Anglię, Austrię i Rosję. „Towarzystwo internacjonalne”, powołane do życia w Genewie, to międzynarodowe Towarzystwo Czerwonego Krzyża, utworzone na kongresie, który odbył się w październiku 1863 roku. W odpowiedzi na Notę i Appendix generał Zamoyski zdobył się jedynie na zdawkowy, kurtuazyjny komentarz.


Pokaż treść!O portrecie i przeznaczeniu jego. Datowany 1867. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 211–213.

Tekst został przygotowany z myślą o Jadwidze z Działyńskich Zamoyskiej, pani na zamku w Kórniku, wdowie po generale Władysławie Zamoyskim, który zmarł nagle 11 stycznia 1868 roku. Norwid doceniał umiejętności wojskowe generała i w 1848 roku poparł jego kandydaturę na wodza Legionu Mickiewicza. Po śmierci Zamoyskiego został poproszony o pomoc w znalezieniu portrecisty, który wykona wizerunek zmarłego. W odpowiedzi sporządził notatkę, którą przekazał Leonardowi Niedźwieckiemu, sekretarzowi generała.


Pokaż treść!Gdyby zapytał kto Jana III… Datowany 1852. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 188.

Wyraz zasadniczego przekonania, które wyróżniało Norwida na tle emigracji, że „szczęście Ojczyzny ma być tylko procentem od szczęścia Ludzkości”.


Pokaż treść!Był taki: co Dziecięciem… Datowany 1860. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 192–193.

Adresatką utworu jest Michalina z Dziekońskich Zaleska, była żona Bronisława Zaleskiego, przyjaciółka Norwida z lat młodości. Podczas częstych wizyt w Paryżu zapraszała poetę do siebie na wieczory literackie. Wiersz został napisany przez Norwida jako rekompensata za nieprzybycie na herbatę do salonu pani Michaliny.


Pokaż treść!Wczora-i-ja. Datowany 27.12.1860. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 196.

Wiersz napisany w dzień po wieczorze poezji, w czasie którego Jadwiga Łuszczewska – Deotyma – wygłosiła improwizację nawiązującą do manifestacji patriotycznej z 29 listopada 1860 roku.


Pokaż treść!Poznańskie 1846–1848. Datowany 1861. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 149–153.

Wypowiedź Norwida odnosi się do ruchów niepodległościowych w Księstwie Poznańskim w okresie Wiosny Ludów. Negatywny osąd wypadków poznańskich, zawarty w wymienionym tekście, jest pogłosem bezpośredniej reakcji poety na wydarzenia z lat 1846–1848. Na przekór nastrojom emigracji popierającej powstanie wielkopolskie, poeta zachował dystans krytyczny wobec działań militarnych. Tekst powstał w roku 1861 jako reakcja na dyskusje polityczne, które toczyły się w domu Józefa Bohdana Zaleskiego i dotyczyły prawdopodobnie kwestii ewentualnego powstania w Królestwie Polskim. W dysputach Norwida i Zaleskich uczestniczył Ludwik Mierosławski.

 

Pokaż treść!O konieczności organu umysłowego. Datowany: 23 maja 1863. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 157–159.

Nota przesłana w liście do Józefa Bohdana Zaleskiego, z prośbą o przekazanie jej Wincentemu Mazurkiewiczowi, uczestnikowi powstania listopadowego, wybitnemu działaczowi Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Mazurkiewicz był szwagrem Ludwika Mierosławskiego, z którym zaznajomił Norwida. W nocie zawarł poeta wielokrotnie powtarzane przekonanie o konieczności włączenia się warstwy inteligenckiej w działania powstańcze.

 

Pokaż treść![Na zgon Józefa Zaleskiego]. Datowany: luty 1864 roku. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 199–200.

Liryczne pożegnanie zmarłego majora Józefa Zaleskiego, imiennika i najbliższego przyjaciela Józefa Bohdana Zaleskiego.

 

Pokaż treść!Do Marcellego Gujskiego… Sonet. Datowany 1871. Z autografu po J.B. Zaleskim ogłosił A. Krechowiecki w: O Cyprianie Norwidzie. Lwów 1909, t. 2, s. 265–266.

Ostatni z trzech zachowanych sonetów Norwida, dedykowany Marcelemu Guyskiemu, mistrzowi rzeźby portretowej, osiadłemu we Francji. W 1871 roku Guyski powrócił do Paryża z Turenii, gdzie – w zamku Branickich Montrésor – spędził czas wojny francusko-pruskiej. Wiersz przynosi pochwałę jednej z rzeźb Guyskiego – popiersia pani Kochańskiej z Chodźków. W głębszej warstwie utworu Norwid wyraża przekonanie, że kobieta – podobnie jak sztuka i poezja – dostarcza ludzkości impulsów do poszukiwania prawdy, pełniąc tym samym najważniejszą misję społeczną.


Pokaż treść!Widowiska w ogóle uważane. Datowany 1852. Ogłosił Z. Przesmycki.

„Nowa Gazeta” 1909, nr 3, dodatek „Literatura i Sztuka”, nr 1.

Szkic z zakresu estetyki i historii literatury, dotyczący rozwoju dramatu. Norwid ukazuje proces kształtowania się sztuki dramatycznej – od starożytnych Aten do dramy mistycznej i tragedii chrześcijańskiej, uprawianej przez Calderona, Szekspira, Goethego i Schillera.


 

Początek strony