Młodopolski krytyk literatury i sztuki, znawca i teoretyk malarstwa, estetyk, popularyzator polskiego dziedzictwa kulturowego, publicysta. W latach 1920-1921 wydawał czasopismo „Krokwie”, w którym wydrukował m.in. listy Stanisława Brzozowskiego i nieogłoszone wcześniej norwidiana. Rozmawiał o autorze Promethidiona z Ignacym Paderewskim, Stanisławem Witkiewiczem, Józefem Piłsudskim. Postawił sobie za cel upowszechnianie świadectw „wielkiej prawdy zainicjowanej zbiorowo przez schyłek romantyzmu [R. Z.]”.

W 1908 roku stanął na czele Komitetu Obchodu Norwidowskiego, w związku z 25. rocznicą śmierci poety. W skład Komitetu weszli profesorowie: Wilhelm Bruchnalski, Jan Bołoz-Antoniewicz, Józef Kallenbach, a także Wanda Siemaszkowa, Kornel Makuszyński, Tadeusz Dąbrowski, Kazimierz Hartleb, Juliusz Kleiner i Stanisław Wasylewski. Zrębowicz został wydelegowany przez członków Komitetu do Krakowa, z misją pozyskania zgody Henryka Sienkiewicza na przewodniczenie uroczystościom norwidowskim. Sienkiewicz odmówił jednak, przyznawszy, że nie zna twórczości Norwida, i zaproponował, aby zwrócić się z propozycją do Stanisława Witkiewicza, który od kilku lat zajmuje się poetą. Pokłosiem Roku Norwidowskiego stał się Wybór poezyj, opracowany i wydany przez Zrębowicza w 1908 roku we Lwowie. Na antologię złożyły się utwory Norwida przedrukowane z czasopism i wcześniejszych wydawnictw zbiorowych, opatrzone cennymi komentarzami teoretycznymi i historycznoliterackimi. Roman Zrębowicz poświęcił Norwidowi liczne studia, drukowane m.in. w krakowskiej „Krytyce”. Rok 1910 przyniósł kolejną perłę wydawniczą, zbiór Czarne i Białe kwiaty. Tom poprzedziła doskonała przedmowa wydawcy, skoncentrowana wokół ideowych i estetycznych wartości zebranych utworów. Prace edytorskie i krytycznoliterackie Zrębowicza cieszyły się uznaniem środowisk intelektualnych Młodej Polski.

Roman Zrębowicz
„Świat″ 1921, nr 26.



 

Początek strony